Sahna barada maglumat

Iki hojaýynyň hyzmatkäri
Türkmenistanyň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky baş drama teatry

Italýan dramaturgy Karlo Goldoni “Iki aganyň hyzmatkäri» atly gülküli sahna oýnuny 1745-1753-nji ýyllarda ýazypdyr. Ol öz ýaşan zamanynda häsiýetleriň  hakyky komediýasyny döreden  dramaturgdyr. «Iki aganyň hyzmatkäri»  komediýasy hem şolaryň biridir.

Sahna oýnunda hyzmatkäriň  nebsi otugyp, öz hojaýynyndan daşgary ýeni birine hyzmata durýar. Iki hojaýyna ýetişjek bolup, iki arada germesatana öwrülýär. Ahyrda-da bulam-bujarlyga ýol berýär. Bir hojaýyna beýleki hojaýyndan gelen hatly bukjany, beýlekisine–de başga hatly bukjany gowşurýar. Bir hojaýynyň sandygyna beýleki hojaýynyň eşiklerini salýar. Wakalar juda çylşyrymlaşýar, hyzmatkär kyn güne galýar.

Şunuň ýaly  ýalňyşlyklaryň, düşünişmezlikleriň netijesinde haýsydyr bir gahrymanyň, köplenjem hyzmatkärleriň, günäleri  bilen ýüze  çykýan  gülkünç wakalaryň  esasynda ýazylan komediýalar  şol döwrüň  Goldoniniň komediýalarynda görmek bolşy ýaly, fransuz dramaturgiýasynda Moleriň komediýalarynda hem görmek bolýar. Sebäbi aslynda ýumor (komediýa)  durmuşy säwligiň, ýalňyşlygyň netijesinde döreýär. Şonuň üçinem, her  bir gülkiniň aňyrsynda, özeninde agy bar diýlip aýdylýar. Gürrüňi edilýän komediýada bir gezek ýalňyşan hyzmatkär ol hakda  hojaýynyny habardar etmek hakynda pikirem etmeýär, gaýta gizlejek bolup ikinji, üçünji ýalňyşlygy  hem goýberýär. Waka ösüp, çylşyrymlaşyp   gidip otyr, dartgynlylyk  ýitileşýär, ol hereketleri görüp oturan  tomaşaçy  ýaňy bolup geçen wakanyň niýetini  bilmäge  howlugýar.

Hojaýynlaryň biri erkek eşigini geýip ýören aýal eken. Beýlekisi-de onuň söýgülisi. Hyzmatkäriň ýalňyşynyň üsti bilen, olar bir birine gowuşýarlar. Hyzmatkärem hyzmatkär gyza öýlenýär. Spektaklyň soňy bagtly waka bilen tamamlanýar.

Žanryň häsiýetine mahsus  ýagdaýda spektakldaky hojaýynlaryň isleýişleri ýaly gowluk  bilen tamamlanansoň, hyzmatkärleriňem  günäleri  geçilýär. Sebäbi şolaryň ýalňyşlyklary zerarly olaryň özleriniň arzuwlary hasyl boldy. Dramaturglaryň örän çylşyrymly  häsiýetleriň arasynda döreýän garşylyklary ussatlyk  bilen çözüşlerini  biz  dünýä meşhur dramaturglaryň eserlerinde görýäris.