Sahna barada maglumat

Gelinler
Türkmenistanyň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky baş drama teatry

Özbek dramaturgy Seýit Ahmediň «Gelinleriň gozgalaňy» atly komediýasy Baş drama tetarynda kyrk ýyldan bäri birnäçe gezek goýlup, sahnadan düşmän gelýär. Bu üstünligiň syry elbetde, gozgalýan meseläniň gyzyklylygy,tolgundyryjylygy üçin we köplere tanyş, degişli bolan maşgala durmuşynyň meseleleriniň gozgalýanlygyndadyr.Şeýle hem asyrlardan bäri goňşy oturan  we dili hem dini , taryhy golaý özbek we türkmen halklarynyň durmuşyndaky meňzeşlikleriň bolmagy, däp-dessurlarynyň golaýlygy täsir edýär.

Baş gyhryman Permanbibiniň uly maşgalasynda, aýdylyşy ýaly bir howluda ýedi ogly, ýedi gelni, agtyklary bilen jemi kyrk bir adam ýaşaýar. Gelinleri Satdy, Bossan, Başarat, Mähri,Muhiýa we körpe gelni Nigara, ogullary Mäkäm, Kämil, Esger, Mamur, Hekim hem körpesi Togta bularyň bary Permanbibiniň emrine kaýyl bolup ýaşamaly. Onsuz hojalykda  çöp başy gymyldamaly däl. Bu öýde  hemişe şol düzgüne eýerilip gelipdirler  we bu maşgalanyň  abraýy uly. Emma  Nigaranyň –körpe gelniň gelmegi  we täze köýnek geýip, täzeçe ýaşamak, özüçe ýaşamak islegini  açyk aýtmagy Permanbibiniň feodaizm zamanyndan galan köne düzgüni çat açýar. Maşgalada gapma-garşylyk başlanýar. Nigaranyň etjek bolýan zady gelinlere-de, ogullara-da ýaraman duranok, ýöne olaryň köpüsi öz pikirlerini aýtmagy endik edinmändirler, şonuň üçinem gezip ýörler. Nigara bolsa, diňe täzeçe geýinmek däl, aýratyn ýaşamak isleginiňem bardygyny,  islän zadyny iýip-içmek, aýlygyny özüniň sowasynyň gelýändigini aýdýar. Eltileriniň we gaýyn agalarynyň agzyny bir edip, Permanbibiniň täsirinden çykmaga çagyrýar.

Dartgynlylygyň, gapma –garşylygyň artdygyça, ösdügiçe personažlaryň  gylyk-häsiýetleri açylyp başlaýar.Kimsi aýdylan sözi gaýyn enesine ýetirip berýär, kimsi gizlin hereket edip, iki tarapa-da ýaranjak bolýar. Kimsi puluny gizleýär, kimsi kompromisse çagyrýar, kimsiniň bolsa Permanbibiniň pikirine görä «içi gülýär». Garaz, görlüp oturylsa, ogul-gelniň özbaşyna ýaşamagy küýsemeýäni ýok eken.

Komediýanyň dili çeper, käbir gahrymanlaryň dili çeper işlenip, indiwidulladyrylyp, wakalar biri-biriniň içinden çykýar, gowy baglanyşýar,kompozisiýa  gowy çözlenýär.

Bu spektakl  birnäçe gezek --1978,1990,1998-nji   ýyllarda, zehinli režissýor Aman Kömekow tarapyndan goýlupdyr. Häzirki wagtda «Gelinler»? ady bilen sahnada görezilýär.